Pragnę podziękować Panu Krzysztofowi Flaczek za przekazywane informacje w sprawie Szombierek i bardzo polecam jego stronę internetową https://flaczek.com/
W dzisiejszym wpisie możecie poznać lepiej pewien niepozorny obiekt w Szombierkach
Kaplica – świadectwo wiary i pamięci
Gdy mijasz dzisiaj ceglany, neogotycki budynek przy ul. Zabrzańskiej, możesz nie domyślać się, że ta skromna kaplica to pamięć o dramatycznych chwilach sprzed prawie 170 lat. Jej historia zaczyna się od jesieni 1854 roku, kiedy to epidemia cholery strawiła znaczną część mieszkańców ówczesnej wsi Szombierki – umierało od jednej piątej do nawet jednej trzeciej lokalnej społeczności. To tragiczne doświadczenie sprawiło, że mieszkańcy ślubowali Bogu dziękczynne wotum za ocalenie życia.
Ludzie, którzy dali jej życie
Historia tej kaplicy to też historia konkretnych ludzi – ludzi, którzy wzięli na siebie ciężar budowy i realizacji ślubowania:
- Szymon Flatzek – sołtys Szombierek, który z ojcem Kazimierzem Flatzkiem podjął się sfinansowania głównej części kosztów budowy.
- August Cygan – rolnik, który podarował na budowę część swojej ziemi (o wartości 20 talarów), gdzie dzisiaj stoi kaplica.
- Ks. Józef Szafranek – proboszcz bytomskiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, którego kroniki i druki z tamtych lat stały się jednym z najcenniejszych źródeł wiedzy o całym przedsięwzięciu.
A wszystko zaczęło się już 25 października 1859 roku, kiedy wmurowano uroczysty kamień węgielny. Trzy lata później, dokładnie w dniu 25 października 1863 roku, kaplica została poświęcona przez ks. Bernarda Purkopa z Piekar i otwarta dla mieszkańców.
Gdzie ma stać i jak ma wyglądać?
Pierwotnie kaplicę planowano postawić na działce sołtysa Flatzka – tuż obok karczmy. Jednak ks. Szafranek sprzeciwił się temu pomysłowi, argumentując, że takie sąsiedztwo byłoby nieodpowiednie dla miejsca modlitwy. W efekcie ziemię przekazał August Cygan, a wioska mogła ruszyć z budową.
Projekt przygotował Johann Kowollik, mistrz murarski z Bytomia, który zaprojektował kaplicę w uproszczonym neogotyckim stylu – z ostrymi łukami, sygnaturką nad wejściem i symboliczną, półkolistą apsydą.
Kaplica nie imponuje rozmiarami – ledwie mieści około 100osób – ale już na pierwszy rzut oka widać, że powstała z sercem i zamysłem.
Kilka dat, które warto zapamiętać
- 25 października 1859 – poświęcenie kamienia węgielnego.
- 13 sierpnia 1862 – zawieszenie poświęconego krzyża na wieży kaplicy.
- 25 października 1863 – uroczysta konsekracja kaplicy.
Codzienna modlitwa i lokalna pobożność
Poświęcenie to nie tylko daty z kronik – to także codzienna praktyka. Może ktoś jeszcze pamięta opowieści, jak sam sołtys Flatzek, nawet po zakończeniu urzędowania, codziennie dzwonił w dzwon kapliczny o 5:00, 12:00 i 17:00, by wzywać wiernych do modlitwy Anioł Pański – niezależnie od pogody.
Duchowe wyposażenie i pamięć o Madonnie
Wewnątrz pierwotnie znajdował się słynny obraz Matki Bożej Bytomskiej – bardzo czczony w XIX wieku. W latach 70. XX w. obraz wrócił do kościoła mariackiego w Bytomiu, a w kaplicy umieszczono jego kopię, która nadal przyciąga wiernych i historycznych entuzjastów.
Znaczenie i dziedzictwo
Choć dziś kaplica może wydawać się niewielka, dla mieszkańców Szombierek zawsze była czymś znacznie większym niż tylko budowlą sakralną – to symbol pamięci, wspólnoty i wdzięczności, który przez lata był świadkiem nie tylko modlitwy, ale i zmian społecznych w dzielnicy. Fakt, że kaplica została wpisana do rejestru zabytków, pozwala jej przetrwać i budzić refleksję także w XXI wieku
Uroczystości jubileuszowe – w 2013 roku, przy 150. rocznicy poświęcenia, wierni spotkali się tu na Eucharystii pod przewodnictwem biskupa Jana Kopca, który podkreślał, jak budowla ta jest świadectwem odwagi i jedności mieszkańców.
Nie tylko religia – choć pierwotnie sakralna, kaplica z czasem stała się także punktem pamięci kulturowej i historycznej. W 2024 roku wpisano ją do rejestru zabytków województwa śląskiego, co gwarantuje jej ochronę i przypomina, że nawet mała budowla może być ważna dla dziedzictwa miasta.
Źródło fotografii: fotopolska.eu
Koloryzacja: Color Revive
Oprac.: dr. Helena Jadwiszczok-Molencka
Komentarze