Sąd rozjemczy w Bytomiu działał przy ul. Powstańców Warszawskich (Gartenſtr. 12)
Można było się skontaktować z pracownikami pod numerem telefonu 3198.
Instytucję tę cechowała wielokulturowość. Prezesem sądu był G. Kaeckenbeck, zamieszkały przy ul. Skłodowskiej-Curie (Körnerſtr. 5). Niemieckim sędzią był prezes Walther z Wrocławia. Polskim sędzią był prof. dr Stelmachowſki, zamieszkały przy ul. Wrocławska (Hindenburgſtr. 17d). Sekretarzem generalnym był dr Grafl, zamieszkały przy ul. Olejniczaka (Eichendorfſtr. 8).
Dodam tylko, że sam budynek, który pełnił więcej funkcji niż tylko sąd rozjemczy, zaprojektowali Grünfeldowie – Max i Hugo, którzy odpowiadali także za obiekt pod numerem 10, który zaprojektowali dla swojej siostry.
Czemu służyły sądy rozjemcze? Tego możemy dowiedzieć się z artykułu zamieszczonego w „Dzienniku Śląskim” z dnia 10 stycznia 1915 r.
Wiadomości z bliższych i dalszych stron
„Urzędy rozjemcze w sprawie komornego i procentu od długów hipotecznych. Z powodu wojny niejednemu komornikowi czyli lokatorowi trudno płacić komorne od mieszkania. GDy zaś właściciel domu komornego nie otrzyma, trudno mu zapłacić procent od długu, jaki na hipotece domu ciąży. Z powodu niepłacenia mogą powstać liczne zatargi między komornikami a właścicielami domów, a także między właścicielami domów a bankami hipotecznymi. Ze zatargów mogą wynikać straty, a nawet upadek majątkowy. Ażeby temu wszystkiego zapobiec, rada związkowa wydała już na początku wojny rozporządzenia, na mocy których sądy mogą przedłużać termin płatności, odroczyć wypowiedzenie kapitału hipotecznego itp. Obecnie ta sama rada związkowa rozporządziła, że w gminach mogą powstać urzędy rozjemcze, które między komornikami a gospodarzami oraz między dłużnikami i wierzycielami hipotecznymi w tych sprawach mogą pośredniczyć i ile możności do porozumienia oprowadzać. Ma to na celu, aby oszczędzać kosztów sądowych, bo czynności urzędów rozjemczych będą bezpłatne. Urzędy te rozjemcze mogą otrzymać od władzy wyższej uprawnienie do nakładania kary do 100 marek na takich, którzy wezwania ich na termin nie posłuchali. Urzędy rozjemcze mają prawo żądać od stron wyjaśnień. Kto by ich dać nie chciał, może zostać ukarany; kto by zaś świadomie fałszywe dał wyjaśnienie, tego może spotkać kara aż do 1000 marek. Jeśli porozumienie nie dojdzie do skutków i sprawa dostanie się do sądu, na ten czas sędzia ma obowiązek wysłuchać urząd rozjemczy jako znawcę. Gdy te urzędy powstaną, radzimy ażeby zainteresowani z nich korzystali. Oszczędzą sobie przez to wiele kłopotu i kosztów. Donosiliśmy już, że w Zabrzu ma taki urząd powstać niezadługo, a prawdopodobnie urzędy takie w różnych innych jeszcze powstaną gminach”.
Ponadto w „Dzienniku Śląskim” z 21 marca 1920 r. znajdujemy jeszcze artykuł:
„Wynajmujący pomieszczenia, sklepy, pracownie i inne pomieszczenia, mogą stosunek najmu prawomocnie wypowiedzieć tylko za poprzednim przyzwoleniem urzędu rozjemczego. Stosunek najmu, który bez wypowiedzenia ubiega, uważa się za przedłużony na czas nieokreślony, jeżeli wynajmujący przed upływem nie osiągnął przyzwolenia urzędu rozjemczego dla spraw komornych.
Urząd rozjemczy może przy rozstrzygnięciu uchwalić dalsze znaczenie lub przedłużenie stosunku najmu w potrzebnym razie na przeciąg jednego roku, a komornikowi nowe zobowiązania nałożyć, szczególnie komorne podwyższyć”.
Ponadto działania sądu wspierali rozjemcy rejonowi. Może któryś z nich to Wasz przodek? Przytaczam listę rozjemców z księgi adresowej z 1937 r.
Obszar nr 1: tereny wokół dworca, wzgórze św. Małgorzatki, ul. Dworcowa, ul. Młyńska, ul. Jodłowa, ul. Żółkiewskiego, ul. Moniuszki 1-15, ul. Łagiewnicka, ul. Jagiellońska, ul. Małgorzatki. Rozjemca: spedytor Hugo Röhm – zamieszkały przy ul. Dworcowej 36, zastępca: pracownik umysłowy wydziału sprawiedliwości: Erich Ortenburger – zamieszkały przy ul. Miarki 2 (Bergſtr.).
Obszar nr 2: ul. Miarki (Bergſtr.), ul. Moniuszki od 16 do końca, ul. Miarki (Hubertusſtr.), ul. Rostka, ul. Piastów Bytomskich, ul. Katowicka, ul. Wałowa. Rozjemca: pracownik umysłowy wydziału sprawiedliwości: Erich Ortenburger – zamieszkały przy ul. Miarki 2 (Bergſtr.), zastępca: spedytor Hugo Röhm – zamieszkały przy ul. Dworcowej 36.
Obszar nr 3: Fridenshuttersttr 34,36,38, pl. Grunwaldzki, zabudowania za budynkiem przy ul. Krakowskiej 1, pl. Klasztorny, ul. Szymanowskiego, ul. Krakowska, ul Matejki od 19 do końca, ul. Józefczaka od 28 do końca, Rynek, ul. Rycerska, ul. Podgórna, ul. Szkolna, ul. Przechodnia, ul. Głęboka. Rozjemca: administrator domu Georg Hahn – zamieszkały przy ul. Józefczaka 37, zastępca: kupiec Alfred Lengsfeld – zamieszkały przy ul. Piekarskiej 2.
Obszar nr 4: Rynek (Bäckerſtr.), ul. Browarniana, ul. Rzeźnicza, ul. Sądowa, ul. Gliwicka, ul. Webera 1-5 i 2-6, ul. Strażacka, pl. Kościuszki, ul. Kościelna, ul. Kwietniewskiego, ul. Jóżefczaka 1-27, ul. Mariacka, ul. Murarska, ul. Koziołka, ul. Piekarska 1-31 i 2-22, ul. Zaułek, ul. Krawiecka, ul. Jainty, ul. Dzieci Lwowskich. Rozjemca: kupiec Alfred Lengsfeld – zamieszkały przy ul. Piekarskiej 2, zastępca: administrator domu Georg Hahn – zamieszkały przy ul. Józefczaka 37.
Obszar nr 5: nie został ujęty.
Obszar nr 6: ul. Żeromskiego, ul. Chrobrego 22-34, ul. Kossaka, ul. Piekarska 56 i 71, ul. Prusa, pl. Akademicki, pl. Wojska Polskiego, ul. Gallusa. Rozjemca: nauczyciel Ernſt Pietſch – zamieszkały przy ul. Kossaka 2. Zastępca: mistrz malarski Bruno Schwider – zamieszkały przy ul. Żołnierza Polskiego 21.
Obszar nr 7: ul. Orląt Lwowskich, ul. Mickiewicza 1-23 i 8-28, ul. Grottgera, ul. Oświęcimska 1-15 i 2-18, ul. Piekarska 60-92 i 73-87, ul. Chełmońskiego 1-25, pl. Słowiański, ul. Chrobrego 2-8. Rozjemca: kierownik zakładu Georg von Schweinichen – zamieszkały przy ul. Oświęcimskiej 7. Zastępca: technik Hans Niklowitz -zamieszkały przy ul. Piekarskiej 96.
Obszar nr 8: ul. Kruszcowa, ul. Mickiewicza od 25 do końca i od 30 do końca, ul. Tramwajarzy, ul. Oświęcimska od 17 do końca i od 20 do końca, ul. Powstańców Śląskich, ul. Zielona, ul. Mickiewicza od ul. Kwiatowej na północ, ul. Towarzyska, ul. Słoneczna, ul. Wesoła, ul. Gwarecka, ul. Kwiatowa, zabudowania wojskowe przy ul. Oświęcimskiej, ul. Północna, ul. Piekarska od89 do końca i od 94 do końca, ul. Krucza, ul. Sandomierska, ul. Chełmońskiego od 27 do końca, ul. Stawowa, ul. Chrobrego od 9 do końca, ul. Cybisa. Rozjemca: technik Hans Niklowitz -zamieszkały przy ul. Piekarskiej 96, zastępca: kierownik zakładu Georg von Schweinichen – zamieszkały przy ul. Oświęcimskiej 7.
Obszar nr 9: ul. Towarowa, ul. Kasprowicza od strony wschodniej, ul. Kasprowicza od strony zachodniej, ul. Olejniczaka, ul. Chopina, ul. Didura, ul. Zygmunta Starego, ul. Rejtana, ul. Malczewskiego, ul. Wrocławska od 16 do końca, ul. Pułaskiego, ul. Przemysłowa, ul. Wallisa, ul. Skłodowskiej-Curie, ul. Składowa, ul. Niedźwiadka-Okulickiego, ul. Janasa, ul. Myśliwca, ul. Łużycka, ul. Solskiego, ul. Orzeszkowej, ul. Wyspiańskiego. Rozjemca: technik górniczy Herbert Beck – zamieszkały przy ul. Wrocławskiej 40. Zastępca: destylator Paul Flechfig – zamieszkały przy ul. Pułaskiego 19.
Obszar nr 10: Eichenwald, las w Dąbrowie Miejskiej, kopalnia Powstańców Śląskich, kopalnia Magdalena, kopalnia Nowa Wiktoria, kopalnia Rudolf, Sucha Góra, Galluſchkeweg (?), ul. Krańcowa, ul. Zachodnia 1-4, Nowy Dwór, ul. Strzelców Bytomskich od 48 do końca i od 55 do końca, ul. Topolowa, ul. Dąbrowa Miejska, ul. Celna. Rozjemca: zajmujący się rachunkowością Max Kontny – zamieszkały przy ul. Celnej 5. Zastępca: miejscowy leśniczy Helmut Chriſtoff – zamieszkały przy Galluſchkeweg 1.
Obszar nr 11: ul. Ligęzy, ul. Powstańców Warszawskich 1-33 (Gartenſtr.), ul. Wrocławska 1-15b, ul. Kolejowa, park miejski, ul. Wyczółkowskiego, ul. Estreichera, ul. Chrzanowskiego, zabudowania za dworcem z marketem Auchan (Schlachthofſtr. ), ul. Batorego. Rozjemca: dyplomowany inżynier K. Noeggerat – zamieszkały przy ul. Batorego 10. Zastępca: asesor i mistrz browarnik Anton Mühl- zamieszkały przy ul. Nawrota 14.
Obszar nr 12: ul. Tarnogórska, ul. Piłsudskiego 1-27 i 2-20, ul. Powstańców Warszawskich od 36 do końca, ul. Kraszewskiego 1-4, ul. Olimpijska, al. Legionów, ul. Drzymały, ul. Piłsudskiego 1-31 i 2-20, ul. Nawrota, ul. Woźniaka. Rozjemca: asesor Anton Mühl- zamieszkały przy ul. Nawrota 14. Zastępca: dyplomowany inżynier K. Noeggerat – zamieszkały przy ul. Batorego 10.
Obszar nr 13: Stadion, ul. Axentowicza, pl. Rodła, ul. Zachodnia 1-4, ul. Strzelców Bytomskich 20a-46 i 33-53, ul. Ligonia, teren ogródków działkowych przy ul. Tarnogórskiej, ul. Fałata 1-39. Rozjemca: dr inż. architekt Artur Lehmann, ul. Strzelców Bytomskich 30b. Zastępca: kupiec Joſef Plottnik – zamieszkały przy ul. Woźniaka 51.
Obszar nr 14: ul. Klonowa, ul. Akacjowa, ul. Grabowa, ul. Odrzańska, ul. Kraszewskiego od 6 do końca, ul. Woźniaka, ul. Nowy Dwór, ul. Fałata, kopalnia Wilhemsglück. Rozjemca: kupiec Joſef Plottnik – zamieszkały przy ul. Woźniaka 51. Zastępca: dr inż. architekt Artur Lehmann, ul. Strzelców Bytomskich 30b.
Obszar nr 15: szyb Barbary, ul. Alojzjanów, nieistniejąca ulica przecinająca ul. Staffa i ul. Alojzjanów, szyb Gerhard, ul. Szafranka, ul. Witczaka 1-7, ul. Witczaka od 49 do końca i od 56 do końca. Rozjemca: kupiec W. Woitaſchek – zamieszkały przy ul. Witczaka 149. Zastępca: dróżnik Aug. Schmialek – zamieszkały przy ul. Szczęść Boże 7.
Obszar nr 16: ul. Staromiejska, pl. św. Barbary, ul. Brzezińska, ul. Floriańska, ul. Reymonta, ul. Kochanowskiego, ul. Szczęść Boże, nieistniejąca ulica za Szynolem równoległa do ul. Kochanowskiego, ul. św. Kingi, ul. Konopnickiej, ul. Jaronia, ul. Witczaka 1-47 i 2-54, ul. Rodziewiczówny. Rozjemca: dróżnik Aug. Schmialek – zamieszkały przy ul. Szczęść Boże 7. Zastępca: kupiec W. Woitaſchek – zamieszkały przy ul. Witczaka 149.
Obszar nr 17: ul. Mikołaja, ul. Kołobrzeska, ul. Cicha, ul. Sienna, ul. Miodowa, ul. Kopalniana, ul. Kilara, ul. Łączna, ul. Chorzowska, huta Laura, ul. Pszczyńska. Rozjemca: niewybrany. Zastępca: kupiec Paul Kopietz – ul. Chorzowska 9.
Źródło: Helena Jadwiszczok-Molencka, Budowniczowie i fundatorzy architektury dawnego Bytomia
Źródło fotografii: polska-org.pl
Komentarze