Wiedzieliście, że kościółek św. Ducha jest na Rozbarku?
Granica z Bytomiem przebiegała przy ul. Korfantego, więc wszystko, co na wschód od niej, leżało już na Rozbarku, co dotyczy też kosciółka.
Kościółek został wybudowany jako kaplica przyszpitalna w 1721 r. na terenie założonego w 1299 roku szpitala Świętego Ducha (na miejscu wcześniejszej drewnianej kaplicy).
Według Józefa Lompy pierwotny drewniany kościół powstał na miejscu, gdzie pomoc otrzymał i nocował późniejszy król – Władysław Łokietek w 1298 roku. Miał być wyrazem wdzięczności za wsparcie mieszkańców.
Jest to także jedyny kościół miasta, który pozostał cały czas katolicki (nie był zajęty przez protestantów).
Wiedzieliście, że przy kościele znajdował się cmentarz? W 2020 roku podczas prac archeologicznych odkryto przy świątyni dwa groby na różnych poziomach.
Byliście kiedyś w środku? Nie? Naprawdę warto się wybrać
Barokowy kościółek z sygnaturką (wieżyczką) swoją bryłą nawiązuje do starszych budowli na planie centralnych, a te z kolei niosły za sobą ideę zmartwychwstania – jako zbudowane na planie figur idealnych.
Gratką jest jednak środek. Z XVIII wieku zachowały się trzy barokowe ołtarze oraz ambona. We wnętrzu kościoła znajdują się też wspaniałe organy firmy Ed. Horn Breslau z 1875 r. W 2007 roku zostały zdemontowane i poddane renowacji.
Przed II wojną światową zaproponowano aż cztery projekty rozbudowy kościoła. Ja prezentuję tę zaproponowaną przez Theodora Ehla – architekta pochodzącego z Opola, który w 1912 r. zamieszkał w w Bytomiu. Tu rozpoczął samodzielną działalność, którą prowadził do drugiej wojny światowej. Po jej zakończeniu został natomiast wysiedlony z Bytomia i osiadł w Halle, gdzie niecały rok później zmarł .
Do jego najbardziej znanych, zrealizowanych projektów w Bytomiu należą:
Kościół Bożego Ciała
Kościół św. Józefa w Bytomiu – zbudowany w nowatorskiej, antywstrząsowej technologii, która nie uchroniła go jednak przed rozbiórką.
nadzór budowlany kościoła św. Barbary w Bytomiu (proj. Arthur Kickton),
W latach 30. XX w. zaproponował rozbudowę kościoła św. Ducha o nową ławę i arkady po dwóch styronach (XVIII-wieczne ogrodzenie kościoła zostało wyburzone po II wojnie światowej).
Nigdy nie doszło do przebudowy tego obiektu. Może to i dobrze? Co o tym myślicie? Nie doszło do realizacji żadnego z tych projektów.
Dodam, że na bytomskiej świątyni wzorowano się przy budowie kamiennego kościoła Świętego Krzyża w Mysłowicach.
Oprac.: dr Helena Jadwiszczok-Molencka
Komentarze