Historię wypada zacząć od początku. Niniejszym ogłaszam, że budynek sądu nie jest pierwszym obiektem o tej funkcji wzniesionym w tym miejscu.
Pierwszy sąd powiatowy zaprojektował Paul Jackisch – w 1860 r. Jego elewacja tylna łączyła się z gmachem wznoszonego wówczas więzienia. Był zresztą do niego podobny stylowo. Dość mocno przebudowany stanowi współcześnie tył gmachu sądu.
W 1890 r. radca budowlany Karl Friedrich Endell zaprojektował cudowny wewnętrzny dziedziniec więzienia (bardzo podobny, także jego projektu znajduje się z Muzeum Narodowym we Wrocławiu). Rysunki projektowe elewacji gmachu sądu rejonowego w stylu renesansu północnego podpisał Johannes Heise.
Interesującą jest struktura administracyjna gmachu. Spójrzcie tylko ilu w latach 1927-1937 zatrudniano tłumaczy! Dlaczego aż tylu? No cóż, Bytom był wówczas miastem przygranicznym, a mimo wszystko nie wszyscy mieszkańcy posługiwali się perfekcyjnie językiem niemieckim (o kwestiach narodowościowych w kontekście sądu wspomnę jutro, ponieważ był jeszcze trzeci bytomski sąd, który rozstrzygał jeszcze inne kwestie).
Zauważcie także, że w gmachu sądu działało również biuro prawne, z którego mogli korzystać mieszkańcy. Jeśli jednak kogoś było stać, księgi adresowe także zawierały ogłoszenia oferujące pomoc prawną.
Różnicą pomiędzy współczesnym działaniem sądów jest także to, że komornicy byli przypisani do tych jednostek jako pracownicy instytucji.
Struktura organizacyjna w 1927 r.
Sąd rejonowy w Bytomiu:
ul. Piekarska (Poſtſtr.)
Tel. 322
Dyrektor: Wintzek.
Radcy: dr Adamczyk, Kloſe, dr Liebert, Walther, Laſkowicz, Swarzenſki, dr Seidler, dr Rothe, dr Buchmann, dr Braun, dr Beier.
Zarządca kasy: Schloms.
Nadinspektorzy: Schönfelder, Pauldrach.
Rachunkowość: Borzutzki, Sobaglo, Borſutzky.
Tłumacze nadinspektorzy: Kremſer, Patriok.
Tłumacze inspektorzy: Marks, Beſler, Matſchke, Barton, Tieſler, Widlitzek, Fache, Graber, Thometzki, Kolenda, Bornſtedt, Gomolka, Frenzel.
Tłumacz podinspektor: Siemko.
Komornicy: Bochnig, Weidlich, Biakowſki, Bürke, Kaſchel, Gerſtendorf.
Kancelaria: Papenroth, Rzepka.
Biuro prawne:
naczelnik – prawnik: von Lepell.
Prawnik: Trippmacher.
Nadsekretarz: Pittczyk.
Struktura organizacyjna w 1937 r.
Sąd karny w Bytomiu:
ul. Piekarska (Poſtſtr.), prezes sądu: dr Przikling, dyrektorzy: Himml i Zirpel. Radcy: Neumann, Frohwann, dr Wedde, dr Weinhold, Pawlik, dr Schmidt, dr Hergefell, urzędnicy sądowi: rewizor Schönfelder, nadinspektor Raſer, inspektor Piatkiewicz, inspektor Murawſki, sekretarze Kandzia, Nentwig i Sufallek.
Sąd rejonowy:
ul. Piekarska (Poſtſtr), tel. 3391, dyrektor: dr Goretzki, prokuratorzy – radcy: dr Matzke, Buchczik, dr Beier, dr Opperſkalſki, Tietz, dr Schaffarczyk, dr Pohl, dr Wünſch, dr Zdralek, dr Rothe, nadzorca kasy: Rudolph, prokurator główny: Knappe, kierownik: nadsekretarz Roy, tłumacze: nadinspektor Scheg, inspektor Adamek i Szmatloch, inspektorzy: Widlitzek, Goretzki, Thometzki, Müller, Schabik, Graul, Klinnert, Kinner, Zimmer, Heinze, Frey, Seidel, 1 tłumacz nadsekretarz, wykonawcy prawni: Bürke, Schonowſky, Neugebauer, Galluſchke, Walter, 20 sekretarzy, inspektor kasowy: Papenroth.
Biuro prawne:
urzędnicy pełniący funkcję prokuratorów przy sądzie niższego szczebla: Skolik, Rauſch, sekretarz: Rygulla, kierownik kancelarii: sekretarz Schuba.
Oprac. dr Helena Jadwiszczok-Molencka
Komentarze